کتاب الکترونیکی چیست؟ What is eBook
کتاب الکترونیکی رویای نویسندگان است. نشرکتاب الکترونیکی برطرف کننده موانع و اشکالات انتشارات سنتی است. دیگر نویسندگان نگران رد شدن مطالب خود از طرف ناشران نخواهند بود. نویسندگان نیاز به صرف هزینه‌های سنگین چاپ کتاب نخواهد داشت.
نشر الکترونیکی آغاز راه نویسندگان جوان و تازه کار است. از دیگرسو کتاب الکترونیکی رویای مدیران سایت‌های اینترنتی است؛ زیرا راه مناسبی برای کسب ترافیک زیاد در سایت‌های اینترنتی استفاده از eBook است که این آرزوی هر مدیر سایتی است.
تهیه یک کتاب الکترونیکی نیاز به برنامه نویسی با زبان‌های برنامه نویسی تخصصی و دشوار ندارد. به سادگی تهیه و منتشرمی‌شود. یک محصول اطلاعاتی بسیار جذاب در اینترنت که طرفداران زیادی هم دارد. کتاب الکترونیکی یک اتحاد میان نویسندگی و بازاریابی اینترنتی نیز هست.

● چگونگی ساخت کتاب‌های الکترونیکی
برای ساخت و عرضه یک کتاب الکترونیکی در مرحله اول به مطالب مکتوب نیاز خواهیم داشت. پس از آن، نرم‌افزاری برای تبدیل این مطالب به قالب الکترونیکی لازم است. در گام بعدی به سایتی نیاز دارید که وظیفه بازاریابی محصول شما را به عهده بگیرد. البته در این بین باید به بعضی فنون بازاریابی آشنایی داشت.
ناگفته نباید که باید برای دریافت وجوه نقدی به صورت online نیز تدبیری بیندیشید. البته این در صورتی است که نخواهید کتاب خود را به شکل رایگان ارائه کنید.
البته باید روشی برای ارسال کتاب الکترونیکی به متقاضی هم داشته باشید. یکی از روش‌های رایج برای ساخت کتاب الکترونیکی، عرضه مطالب درقالب PDF است. برای کار با این قالب و یا تبدیل فایل‌های Word به PDF باید مجموعه نرم‌افزاری Adobe Acrobat از جمله Reader ، Writer وDistiller و یاسایر نرم‌افزارهای کار با فایل‌های PDF را دراختِیار داشته باشید.اما معمولا مخاطبان کتاب‌های الکترونیکی قالب EXE یا خود اجرا را برای خواندن بیشتر ترجیح می دهند. برای این گونه فایل‌ها نیز نرم‌افزار وجود دارد. به طور کلی نرم‌افزار‌های کتاب سازی (ebook compiler) به دودسته تقسیم می‌شوند:
۱)‌ نرم‌افزار‌هایی که فایل‌های html و متنی را به فرمتی غیر ازEXE تبدیل می کنند.
۲)‌ نرم‌افزار‌هایی که فایل‌های html را به EXE تبدیل می کنند.
شما برای ساختن این نوع فایل‌ها و خواننده برای اجرای آن به نرم‌افزار Acrobat Reader نیاز دارید. فایل‌های PDF معمولا سازگاری بیشتری با چاپگر دارند اما از نظر مرور مطالب برای خواننده شناوری لازم را ندارند. اما ویژگی بسیار برجسته آنها سازگاری با انواع مختلف ویندوز و کامپیوتر است. همچنین کامپایلرهایی وجود دارند که به یک پردازشگر نوشتار درونی مجهز هستند که می توان متن را به صورت مستقیم در خود کامپایلر نوشت. از جمله این نرم‌افزار‌ها به neobook professional و win ebook می توان اشاره کرد.

● یک روش ساده تر برای ساخت کتاب الکترونیکی
در اینجا ساده ترین روش تهیه و ساخت یک کتاب الکترونیکی‌ ( PDF) بدون هیچ برنامه اضافی در سیستم را بررسی می کنیم به این امید که این روش ساده قدمی برای به وجود آمدن کتاب‌های الکترونیکی بیشتر، بهتر و مفیدتری باشد.

▪ اولین قدم، به وجود آوردن فایلی از متن کتاب در برنامه‌های ویرایش متن نظیر Word Pad یا Microsoft Word است. توجه شود Word Pad و Word برنامه‌هایی هستند که در تمام سیستم‌ها موجود است .
▪ قدم دوم، تبدیل فایل متن با فرمت doc یا هر فرمت دیگری به فرمت PDF که فرمت معمول کتاب‌های الکترونیکی است، برای این کار از نرم‌افزارهای شرکت Adobe مبتکر برنامه Acrobat و کتاب‌های الکترونیکی استفاده می کنیم.
با کلیک بر روی گزینه Convert a file پنجره جدیدی باز می‌شود، از گزینه Browse فایل مورد نظر برای تبدیل را انتخاب کرده و بعد از انتخاب Optimization Setting گزینه eBook را انتخاب می کنیم.
پس از آن با کلیک روی گزینه Delivery Method گزینه‌ Wait for PDF conversion browser را انتخاب می کنیم ، سپس دکمه Create PDF. بعد از چند ثانیه PDF شما حاضر است ، برای مشاهده View PDF را انتخاب کنید.
        
● ارزشهای افزوده نشر کتاب در محیط وب
فرآیندهایی که ارزشهای جدیدی به نشر کتاب در محیط وب می‌افزایند، عبارت‌اند از:

الف) دسترسی همزمان به نسخه‌ای واحد ازکتاب الکترونیکی.
محیط وب این امکان را در اختیار ناشران و نویسندگان قرار می‌دهد تا بتوانند نسخه‌ای واحد از کتابهای خود را به طور همزمان در دسترس تعداد بی‌شماری از خوانندگان قرار دهند و بدین ترتیب در هزینه‌های گزاف چاپ، صحافی، و توزیع کتاب با شمارگان بالا صرفه‌جویی کنند. به تعبیر دیگر، فقط کافی است یک نسخه از کتاب تولید شود و در محیط وب در دسترس قرار گیرد، بدین ترتیب همه خوانندگان قادر خواهند بود به طور همزمان کتاب مورد نظر را مطالعه کنند. بدیهی است که این خود یکی از مهم‌ترین ارزشهای افزوده محیط وب نسبت به کتابهای چاپی است.
در دنیای چاپ باید برای هر خواننده، یک کتاب تولید شود که منجر به افزایش هزینه‌های انتشار می‌شود. اهمیت این موضوع هنگامی آشکار می‌شود که ناشری توانایی مالی برای چاپ یک اثر با مخاطبان کم را نداشته باشد. این موضوع به‌ویژه در خصوص انتشار کتابهای تخصصی در کشور ما بیشتر به چشم می‌خورد، زیرا تعداد بسیار کمی از خوانندگان ممکن است آنها را خریداری کنند. محیط وب این امکان را به ناشران می‌دهد تا با کم‌ترین هزینه ممکن، چنین منابعی را به صورت الکترونیکی در دسترس تعداد بی‌شماری از خوانندگان قرار دهند.

ب) افزودن اطلاعات چند رسانه‌ای.
محیط وب، این امکان را می‌دهد تا به راحتی علاوه بر متن، صوت، تصویر، و ویدئو نیز در کتابهای الکترونیکی گنجانده شود. در دنیای چاپی فقط می‌توان عکسهای رنگی یا سیاه و سفید را به کتاب اضافه کرد و امکان استفاده از صوت، انیمیشن، و ویدئو به عنوان بخشی از کتاب و یا اطلاعات تکمیلی به منظور تفهیم هر چه بهتر مفاهیم وجود ندارد. چنین رویکردی امروزه، به ویژه در برخی دایرة‌المعارفها، و فرهنگهای موجود در محیط وب دیده می‌شود. تلفظ صحیح کلمات، استفاده از موسیقی، کلام، انیمیشن، و ویدئو برای تشریح مفاهیم نوشتاری در کتابهای الکترونیکی به ویژه کتابهای کودکان از اهمیت بسزایی برخوردار است. محیط وب علاوه بر اینکه امکان افزودن اطلاعات چند رسانه‌ای را به قالبهای مختلف می‌دهد، محدودیت اشغال فضای زیاد از حافظه را در دیسک‌های فشرده ندارد.

پ) امکانات جستجوی اطلاعات.
از طریق دیجیتالی کردن متن یک کتاب، می‌توان امکانات جستجوی مختلفی را برای کاوش یک یا چند کلیدواژه در متن کامل کتاب و یا در فصل و صفحه‌ای مشخص پیش‌بینی کرد. اگر چه، تنها نمایه چاپی در انتهای کتاب برای دسترسی به موضوعات مورد نظر بسیار ارزشمند است، ولی تهیه نمایه مناسب و کارآمد نیاز به صرف هزینه از سوی ناشر و بهره‌گیری از نمایه‌سازان متخصص و حرفه‌ای دارد. ناشران می‌توانند از یک برنامه جستجو که از خصوصیات و امکانات کاوش مناسب برخوردار باشد، به عنوان ابزار جایگزین نمایه کتاب برای جستجوی اطلاعات در کتابهای الکترونیکی استفاده کنند.

ت) انعطاف‌پذیری بیشتر برای اصلاح و یا انتشار ویرایش جدید.
محیط وب به ناشران و نویسندگان امکان می‌دهد تا به سرعت، حتی چند هفته پس از انتشار یک کتاب به اصلاح یا انتشار ویرایشهای جدید اثر مورد نظر بپردازند. انجام چنین فرایندی در محیط الکترونیکی بسیار سریع و کم هزینه است، زیرا در بیشتر مواقع بخش کمی از کتاب بازنگری می‌شود. این در حالی است که در کتابهای چاپی باید حتی برای اصلاح یک صفحه، همه کتاب را مجدداً به چاپ رساند که خود هزینه زیادی برای ناشر در پی ‌دارد یکی دیگر از ارزشهای افزوده محیط وب برای نشر کتاب، ارائه ویرایش جدیدی از یک کتاب قبل از انتشار نسخه چاپی و توزیع آن در بازار نشر است. در واقع، از آنجایی که فرایند چاپ، آماده‌سازی، و توزیع کتابهای چاپی بسیار زمانبر است، از طریق قرار دادن نسخه‌ای از کتاب در محیط وب می‌توان به سرعت ویرایش جدید را در دسترس خوانندگان مشتاق قرار داد.

● مهم‌ترین مزایای نشر کتاب در محیط وب از نظر ناشران
۱) کاهش هزینه‌های تولید و چاپ کتاب.
انتشار فقط یک نسخه از کتابهای الکترونیکی در محیط وب و دسترسی همزمان همه خوانندگان به آن، موجب می‌شود تا برخلاف کتابهای چاپی نیاز به انتشار شمارگانی بالا از یک کتاب نباشد. البته تهیه و قراردادن یک کتاب الکترونیکی در محیط وب دارای هزینه‌های جانبی برای ناشران نظیر ثبت حوزه، خرید فضا در محیط وب، طراحی گرافیکی، حفظ و نگه‌داری سایت، نوشتن برنامه جستجو و پایگاه اطلاعاتی، ورود اطلاعات، خرید تجهیزات کامپیوتری و شبکه، و موارد دیگر است، ولی بسیاری از امکانات و تجهیزات فوق می‌توانند در نشر کتابهای الکترونیکی دیگر نیز استفاده شوند و در واقع فقط یک بار ناشر هزینه شوند.

۲) عدم نیاز به فضای فیزیکی برای انبار‌کردن کتاب.
یکی از مشکلاتی که ممکن است ناشران با آن روبه‌رو شوند، انبارکردن کتابها قبل از توزیع و نیز نگه داری نسخه‌های اضافی است. نشر کتاب در قالب الکترونیکی نیاز به فضای فیزیکی برای انبارکردن کتاب ندارد، زیرا همه اطلاعات در قالب دیجیتال ذخیره می‌شود. علاوه بر این، اگر محیط نگه ‌داری کتابها از شرایط مناسبی نظیر رطوبت‌، گرما، نور و جز آن برخوردار نباشد، به نسخ چاپی به مرور زمان آسیب خواهد رسید. ولی کیفیت اطلاعات دیجیتال همواره یکسان می‌ماند.

۳) عدم نیاز به توزیع و ارسال کتاب به نقاط دیگر.
یکی از مشکلاتی که ناشران به ویژه در کشور ما با آن روبه‌رو هستند، عدم توزیع سریع، مناسب و کم هزینه کتابها در شهرهای مختلف است. کتابهای الکترونیکی نیاز به توزیع و یا ارسال به نقاط دیگر ندارند، اما باید به نحو مناسبی خوانندگان را از انتشار آنها مطلع ساخت. چنین فرایندی می‌تواند از طریق مطبوعات، سایت وب، پست الکترونیکی، و تبلیغات چاپی انجام شود. به تعبیر دیگر کتابهای الکترونیکی را نمی‌توان در پشت ویترین کتاب فروشیها نمایش داد.

۴) عدم‌برگشت کتاب از سوی کتاب‌فروشان به دلایل مختلف.
از آنجا که تنها یک نسخه از کتاب الکترونیکی تولید می‌شود و در محیط وب در دسترس قرار می‌گیرد، ناشران هیچ‌گاه با مشکل برگشت کتاب از سوی کتاب‌فروشان و توزیع‌کنندگان روبه‌رو نخواهند شد.

۵) سرعت بخشیدن به چرخه نشر کتاب
نشر کتاب در قالب الکترونیکی بسیاری از موانع بر سر راه چاپ کتاب به صورت سنتی را از میان بر می‌دارد، برای مثال دیگر نیازی به ارسال کتاب به چاپخانه، بررسی کیفیت چاپ، صحافی، و توزیع و ارسال به کتاب‌فروشیها نیست. اما این موضوع هنگامی حاصل می‌شود که قبلاً سیاست‌گذاری صحیح و راهبردی برای نشر کتاب به صورت الکترونیکی انجام شده باشد.

۶) خرید پیوسته کتاب.
منظور از "خرید پیوسته کتاب" این است که خوانندگان می‌توانند از هر کجا پس از مطالعه معرفی و یا نقد و بررسی کتاب، به سفارش و خرید آن اقدام کنند. یکی از محدودیتهای شیوه‌های سنتی توزیع کتاب این است که خوانندگان مجبور هستند به کتاب‌فروشیها یا منابع معرفی کتاب مراجعه کنند و این در حالی است که این موضوع فقط شامل خوانندگان در یک منطقه جغرافیایی خاص می‌شود.
در نظام خرید پیوسته کتاب از طریق اینترنت، هر کس از هر کجا و در هر زمان می‌تواند به سایت ناشر مراجعه کند و پس از مطالعه مقدماتی کتاب مورد نظر، به انتخاب و سفارش آن بپردازد. همین موضوع باعث می‌شود که ناشران بتوانند خوانندگان بیشتری را در مناطق جغرافیایی دیگر جذب نمایند و محدودیتهای مکانی و فیزیکی را برای نمایش انتشارات خود از میان بردارند هم اینک، تقریباً همه ناشران معروف و معتبر دارای سایت وب هستند و امکان خرید پیوسته انتشارات خود را می‌‌دهند.

۷) جلوگیری از تمام‌شدن نسخه‌های چاپی.
یکی از مشکلاتی که خوانندگان به ویژه برای خرید کتابهای مرجع‌ پر استفاده و کمیاب با آن رو‌به‌رو هستند، دسترسی به آثاری است که همه نسخه‌های چاپی آنها در بازار نشر به فروش رفته و ناشر به دلایل مختلف دیگر اقدام به انتشار چاپهای جدید از آن نکرده است. به این گونه کتابها اصطلاحاً کتابهای خارج از چاپ می‌‌گویند. نشر کتاب در محیط وب این فرصت را به ناشران می‌دهد که هیچ‌گاه با مشکل به اتمام رسیدن نسخه‌های چاپی روبه‌رو نشوند و خوانندگان همواره بتوانند برای خرید کتاب مورد نظر اقدام کنند.

۸) فرصت بیشتر برای انتشار عناوین بیشتر و آثار الکترونیکی.
تولید فقط یک نسخه کتاب در قالب الکترونیکی، دسترسی تعداد زیادی از خوانندگان به یک نسخه از کتاب به طور همزمان، و موارد دیگر منجر به کاهش هزینه تولید کتاب می‌شود و بدین ترتیب ناشران فرصت بیشتری پیدا می‌کنند تا به انتشار عناوین بیشتری از کتابهای ویژه در زمینه‌های تخصصی بپردازند. به عبارت دیگر امروز دیده می شود که بیشتر ناشران خصوصی، به دلیل محدودیتهای مالی تمایل دارند عناوینی را که مخاطبان بیشتری دارند به چاپ برسانند تا سود بیشتری کسب نمایند، نشر الکترونیکی در محیط وب تا حدودی می‌تواند ناشران را به سوی انتشار کتابهای تخصصی یا متعلق به نویسندگان ناشناخته سوق دهد.
   
● توسعه ایبوک در جهان eBook  Development
نهادهای بسیار زیادی با درک اهمیت این رسانه، به حمایت و گسترش این پدیده اقدام کرده‌اند که قصد آنها توسعه هرچه بیشتر نشر الکترونیکی و بهادادن به این پدیده است. برای مثال، نمایشگاه کتاب فرانکفورت‌۷ جایزه سالیانه برای کتاب‌های الکترونیکی برگزیده اختصاص داده است که شامل جایزه ای ویژه به مبلغ ۱۰۰ هزار دلار است.
اکنون سایت‌های فراوانی می توان یافت که از نویسندگان دیجیتال استقبال می کنند. انتشارات تجاری تایم وارنر مدتی پیش از وجود سایت www.ipublish.com خبرداد که مسوولان آن نویسندگانی را که قصد دارند کتاب شان در قالب الکترونیکی عرضه شود، جلب و حمایت می‌کنند.
همچنین جنبشی تحت عنوان پروژه گوتنبرگ شکل گرفته که هدف آن تبدیل کتاب‌های عادی به کتاب‌های الکترونیکی است. هزاران کتاب که تا کنون در کتابخانه‌ها و یا کلکسیون‌های خصوصی موجود بودند اکنون درقالب دیجیتال در دسترس همگان قرار می گیرند.
گفته می‌شود تا سال۲۰۰۵ یک ششم کتابهای خریده شده در آمریکا کتاب‌های الکترونیکی بوده اند که این به معنای تجارتی با ارزش ۷/۸ میلیارد دلار است.

   
البته شاید آنچه اهمیت این موضوع را برای ما پر رنگ می سازد، مساله رشد کتاب‌های الکترونیکی به زبان فارسی در فضای وب باشد. با تاکید متولیان حوزه فناوری اطلاعات کشور برافزایش محتوای الکترونیکی فارسی در وب و افزایش علاقه مخاطبان و کاربران اینترنت برای دسترسی به ایبوک‌ها، طی سال‌های اخیر، روند پر سرعتی در تولد کتابخانه‌های دیجیتالی و وب سایت‌های ارائه این کتاب‌ها به شکل رایگان یا قابل خریداری، آغاز شده است.
   
شیما حکیمی‌    
سافتستان ( www.softestan.com )    
کتاب‌الکترونیکی
hنجمن علمی و فرهنگی    
مقالات کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات علوم کامپیوتر کتاب‌های صفر و یکی‌
۳۰ دى ۱۳۸۷
Monday, Jan 19, 2009
کتاب‌های صفر و یکی‌    

انجمن علمی و فرهنگی    
مقالات کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات علوم کامپیوتر آیا می دانید کتاب الکترونیکی (PDF) چیست؟
۹ بهمن ۱۳۸۷
Wednesday, Jan 28, 2009
آیا می دانید کتاب الکترونیکی (PDF) چیست؟    
اخبار و مقالات فناوری اطلاعات ( www.p2p.razmpoosh.com )    
کتاب‌الکترونیکی
 

ارسال به